|
Koda 2005
van vele markten thuis [uit TIM
september 2005]
Eind april werd op de Industrial Maintenance 2005 voor de vierde keer de ‘Kennismarkt Onderhoudsdiensten en -advies‘ gehouden door de Stichting KETON. De bezoekers werden bijgepraat over verschillende ontwikkelingen op onderhoudsgebied. Wie niet genoeg had aan het tipje van de sluier kon zich op de stands persoonlijk verder laten informeren.
Vanaf het parkeerterrein rijden gratis fietstaxi’s. De verslaggeefster die zich desondanks door de druilregen over de rode loper naar de ingang begeeft, krijgt een leenparaplu aangereikt. De toon is gezet: dit is Service. Dit is waar het bij onderhoud eigenlijk om draait: kijk naar de omstandigheden, denk vooruit, anticipeer!
Toekomst
Chris Rijsdijk en Flip Wubben dragen dit toekomstgericht denken uit namens KennisMatch. Veel onderhoudstechnici zijn in hun functie terechtgekomen zonder specifieke onderhoudsopleiding. Onderhoudsmonteurs die hun blik op de toekomst gericht houden, weten dat het volgen van opleidingen noodzakelijk is om ‘verder’ te komen. KennisMatch biedt opleidingen aan op het gebied van onderhouds- en facilitymanagement (zie www.onderhoudsopleidingen.nl). De opleidingen zijn onderdeel van een innovatieve leerroute van VMBO tot en met Masterniveau. Ze zijn gebaseerd op diverse referentiemodellen waarin de kritische activiteiten van een onderhoudsprofessional zijn vastgelegd. Volgens cursist Edwin Blom, TD-er bij een bierbrouwer, heeft het volgen van een aanvullende onderhoudsopleiding ook persoonlijk toegevoegde waarde: “Je leert de omslag te maken van ‘man-met-de-hamer’ naar ‘le penseur’, oftewel: eerst nadenken in plaats van meteen aan de slag gaan. En om dan als het ware van een Kever een Formule 1 wagen te maken.” Een TD-er kan dus opleidingen volgen om beter te kunnen functioneren. Adviesbureau Tecona definieert het functioneren F van een onderhoudsdienst als volgt: F(onderhoudsdienst) = F(mens) + F(systeem) + F(X). Maurice Baart heeft maar al te vaak meegemaakt dat alleen een nieuw onderhoudssysteem wordt gezien als hét middel om een onderhoudsdienst beter, goedkoper of sneller te laten functioneren. Het invoeren van een nieuwe onderhoudsmethode wordt dan gezien als een doel op zich; resultaten blijven nagenoeg uit. Dit komt doordat er geen rekening wordt gehouden met de kennis en kunde van mensen en zeker niet met de ‘factor X’. Zaken als budgetten, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de installaties, intern beleid, wet- en regelgeving en personeel en middelen zijn mede van grote invloed op de prestaties van een TD. Tecona helpt met een goede analyse van het functioneren van de TD en maakt een verbeterplan waarin alle aspecten van de TD aan bod komen. Zo kunnen onderhoudsprestaties echt verbeteren.
Geheimen
Volgens Martin van den Hout, directeur van Vadeo en tevens een van de dagvoorzitters, is het allemaal heel eenvoudig: “Uit studies is gebleken dat succesvolle bedrijven met hoge productiviteit en weinig storingen ook lage onderhoudskosten hebben. Maar draai deze stelling vooral niet om!” De vijf belangrijkste geheimen van succesvolle onderhoudsdiensten zijn volgens hem:
1) Continu verbeteren; het toepassen van Root Cause Failure Analysis zorgt voor continu stijgende productiviteit.
2) Scheiden van functies; achter storingen aanhollen en tegelijkertijd structureel iets verbeteren kan niet. Maak een ervaren onderhoudsmedewerker echt vrij om verbeteringen door te voeren.
3) Een goed onderbouwd onderhoudsconcept; veel bedrijven plegen namelijk juist te veel onderhoud of revisie. Behalve dat dit veel geld kost, leidt het tot extra storingen die alleen in de opstartfase voorkomen.
4) Werkvoorbereiding en planning in orde; een goede werkvoorbereiding verhoogt uiteindelijk de kwaliteit van machines terwijl een goede planning de productiviteit van mensen verhoogt.
5) Processen en procedures duidelijk; in het gehele bedrijf moeten van en voor iedereen de verantwoordelijkheden duidelijk zijn.
Verborgen fabriek
Om de kwaliteit van productieprocessen te verbeteren, passen veel bedrijven een bepaald kwaliteitssysteem toe. Jan Willem Vernhout, Bert Visser en Ron Vonk van Kepner-Tregoe Nederland LLC lichten Six Sigma toe, een managementprogramma om nagenoeg foutloos te produceren. In de statistiek is σ (sigma) de maat van spreiding ten opzichte van een streefwaarde en is zes het hoogst haalbare stadium. Het doel van Six Sigma is de kosten van de zogenoemde verborgen fabriek te elimineren. Het gaat om alle kosten die te maken hebben met het produceren van ‘fouten’. Hiervoor is het noodzakelijk om variatie in de productie te reduceren. De kwaliteit zal altijd fluctueren binnen een bepaalde bandbreedte, de ruis. Maar echte uitschieters door speciale oorzaken zullen voorkomen moeten worden. Het speciale aanvalsteam dat voor Six Sigma binnen een bedrijf wordt samengesteld, krijgt titels als Champion en Black, Green en Yellow band. Het bereiken van Six Sigma heeft flinke organisatorische en financiële consequenties maar een bedrijf als General Electric heeft er duidelijk succes mee geboekt. De beurswaarde van dat bedrijf is sinds de invoering van Six Sigma veertig maal groter geworden.
Besparing

“Een belangrijke reden voor een bedrijf om een besparingsproject niet zelf aan te gaan is het ontbreken van de benodigde technische kennis.” Egbert Boertien werkt bij
Siemens Industrial Services (SIS), dat integrale besparingoplossingen nastreeft. Samen met de klant beoordeelt SIS het totale bedrijf, de leveranciers, de installaties en de mogelijkheden. Pas wanneer de verwachte kostenbesparingen de kosten van het project gaan overtreffen, gaat een project daadwerkelijk van start. Zo werd bij een bepaalde klant één van de vijf grote persluchtcompressoren vervangen en het regelgedrag van álle compressoren met nieuwe software geoptimaliseerd. Hiermee werd voor de persluchtinstallatie een energiebesparing van circa 20% gerealiseerd en een besparing van circa 30% op de onderhoudskosten. Een leuk neveneffect was dat de klant inmiddels zo energiebewust was geworden, dat hij zelf nog meer mogelijkheden zag om energie te besparen.
Motivatie
Ondanks alle technische mogelijkheden, een eindeloze stroom nieuwe onderhoudsconcepten en medewerkers die enthousiast van cursus komen, blijven er storingen aan installaties optreden. Ook worden productiedoelen niet gehaald en blijven onderhoudskosten te hoog. Volgens Michael Snider van Universal Technologies Inc. heeft dit alles te maken met de wijze van implementeren van de verbeteringen. Zijn eerste tip: “Ook al gaat het goed, maak dat zichtbaar voor iedereen, anders verslapt de aandacht voor de verbeteringen en glijdt het bedrijf langzaam weer af.” Op het technische vlak is het bijvoorbeeld simpelweg belangrijk om de ontwerpspecificaties van een machine te kennen; wanneer een operator iets weet van voorgeschreven waardes voor druk, temperatuur, snelheid en dergelijke kan hij bij afwijkingen hiervan inspringen en storingen voorkomen. Maar de belangrijkste factor voor het succesvol implementeren van veranderingen is toch wel motivatie. Motiveer alle werknemers met eerder behaalde successen. Steek de meeste energie echter in het overtuigen van de meest verstokte tegenstanders. Wanneer zij uiteindelijk overtuigd zijn van het nut van de operatie, bestaan er geen betere ambassadeurs.
Software
Volgens de één is onderhoudssoftware een noodzakelijk kwaad, volgens de ander een onmisbaar tool. Hans Numan van PlanLogic gaat uit van de stelling dat eenvoud loont. Want alleen software die daadwerkelijk gebruikt wordt, kan helpen bij sturing en verdient zichzelf terug. Het pakket PlannExpert is ontwikkeld als een geautomatiseerd planbord, wat elke onderhoudstechnicus herkent. Door de simpele grafische opzet is het pakket zelfs door medewerkers met computerangst makkelijk te doorgronden en te gebruiken. De implementatie kan in fases plaatsvinden, waardoor groep voor groep kan wennen aan het nieuwe systeem en chaos uitblijft. PlannExpert heeft is in de afgelopen vier jaar ingezet als (plan)hulpmiddel voor onderhoudspersoneel van bijvoorbeeld industriële bedrijven, het leger, schoonmaakbedrijven, woningbouwverenigingen en hotels. De financiële verantwoording binnen PlannExpert is een logische afgeleide van de planbordbenadering, maar geen doel op zich. Ook Paul Wolthuis van TDO is van mening dat een kleinere TD (1–15 medewerkers) het meest gebaat is bij een eigen onderhoudspakket. Deze technische diensten zijn vooral gericht op het verhelpen van storingen en pas daarna op preventieve werkzaamheden. De administratieve vastlegging van de werkzaamheden komt achteraan en moet vooral niet te veel tijd en moeite kosten. Uit praktijkonderzoek blijkt dat de kleinere TD vaak een ondergeschoven en misschien wel ondergewaardeerde afdeling is. Aan de andere kant heeft zo’n TD vaak ook een beperkte integratiebehoefte met de rest van het bedrijf. Volgens Wolthuis is het zinloos een dergelijke TD een zeer uitgebreid en geïntegreerd softwarepakket op te dringen. Het pakket TD-Office, waarin op eenvoudige wijze de storingen en preventief onderhoud kunnen worden geregistreerd, kan wel een goede basis voor het TD-beleid zijn. In het begin zal TD-Office vooral worden gebruikt voor het vastleggen en samenvoegen van bestaande gegevens die op ieders pc in een eigen bestandje staan. De stappen van registratie naar analyse en uiteindelijk naar optimalisatie van machines en werkzaamheden volgen elkaar op een logische manier op. De organisatie kan zelf kiezen tot welk niveau dat uiteindelijk gebeurt.
Schakel
Tegenover softwarepakketten die de Technische Dienst als zelfstandige afdeling willen optimaliseren, staan pakketten die de dienst beschouwen als een schakel binnen een groter geheel. Richard van Dongen van MRO Software stelt dat de onderhoudsafdeling steeds meer wordt gezien als een serviceorganisatie. Tussen de serviceverlener en de eigenaar van de bedrijfsmiddelen (assets) moet er continu communicatie zijn en moeten afspraken eenduidig zijn vastgelegd. De asset managementoplossing Maximo Enterprise Suite is hiervoor een krachtig hulpmiddel. Personal Digital Assistants (PDA) en interne Service Level Agreements (SLA) kunnen de productiviteit, het rendement en de dienstverlening mede verbeteren. Naast de basisvoorziening voor het beheren en structureren van de bedrijfsmiddelen en -werkzaamheden kent het pakket nog drie ‘gebieden’. Allereerst is het voorraadbeheer en de inkoop geautomatiseerd. Daarnaast worden alle contracten met de leveranciers bijgehouden en wordt automatisch een waarschuwing gegenereerd als een van de partijen zich niet aan de afspraken houdt. Tot slot kunnen ook alle interne SLA’s actief worden beheerd. Ook Exact Software, bij monde van Maurits Willemsen, is ervan overtuigd dat serviceverlenende organisaties efficiënter moeten kunnen werken. Bedrijven halen een veel beter resultaat als zij alle medewerkers real time toegang geven tot één centrale informatiebron. Technische dienstverleners hebben vaak te maken met een omvangrijke formulierenstroom. E-Synergy maakt het mogelijk om op een eenvoudige manier via internet deze serviceprocessen te beheren. Ook kunnen klanten hiermee online toegang krijgen tot relevante informatie. E-Synergy werkt met een centrale database waarin alle service(contract)informatie wordt opgeslagen. Op basis van vooraf opgestelde veiligheidscoderingen kunnen medewerkers de voor hen relevante informatie bekijken en bewerken. Bovendien is de informatie ook mobiel benaderbaar, dus ook buiten kantoor is de informatie te bekijken en te bewerken via internet of met een PDA. Dit betekent dat ook buitendienstmedewerkers altijd over de meest actuele en uitgebreide informatie kunnen beschikken.
Uitgekiende producten en diensten maken onderhoud efficiënter
‘Zero emission’ betekent vooral geen lekkages en dus minder storingen en minder onderhoud. Dit kan worden bereikt met de juiste afdichtmiddelen. Ook spelen ultrasoontechnieken en smeerkennis een belangrijke rol bij het moderne onderhoud.
Ontwikkelingen in chemische en biologische reinigingsmiddelen en in de constructietechniek bieden veel nieuwe mogelijkheden. Voor onderhoudsmanagers was KODA 2005 een goede gelegenheid om ideeën op te doen om de eigen werksituatie te verbeteren.
Smering
Robbie Broekhuize van Mavom legt een duidelijk verband tussen een uitgekiend smeermiddelenmanagement en vermindering van onderhoudskosten. In een gemiddeld onderhoudsbudget is 2% van de kosten gereserveerd voor smeermiddelen, terwijl uiteindelijk 28% van de kosten gerelateerd is aan foutieve smering. De juiste keuze uit het nog steeds groeiende aanbod aan smeermiddelen zorgt voor langere smeerintervallen, langere standtijden van machinecomponenten en minder materiaalkosten. Zo is synthetische olie weliswaar duurder dan minerale olie, maar is de gebruiksduur veel langer. Softwareprogramma’s als Survey View en Lube-it zijn een belangrijk hulpmiddel bij het uitvoeren van een optimaal smeerbeleid. Smeertechnisch onderhoud begint met een smeerplan. Bij toestandsafhankelijk preventief onderhoud is de beslissing om een onderdeel te vervangen, of smeermiddel te verversen, afhankelijk van de mate waarin het nog geschikt is te functioneren. Dat stelt Taco Mets van Van Meeuwen Smeerbeheer. Met olieanalyse kan deze toestand worden vastgesteld. De reinheid van het oliemonster wordt bepaald door de hoeveelheid vaste deeltjes van buiten (zand en stof) en binnen (slijtagedeeltjes en oxidatieproducten) het systeem. Filtratie van olie kan een verdubbeling van de levensduur betekenen.
Ultrasoon
De conditie van machines kan ook worden bewaakt met regelmatige ultrasone geluidsmetingen en trillings- en vibratiemetingen. Een afname in wanddikte door bijvoorbeeld corrosie of erosie kan worden vastgesteld zonder in te grijpen in een proces. De draagbare Fluxus van Flexim wordt gebruikt voor ultrasone flowmeting, zodat de gebruiker ‘van buiten weet wat er van binnen stroomt’. Zo heeft een ziekenhuis gedurende twee weken de waterstroom gemeten en gelogd. Met deze meetgegevens is de capaciteit van een later te plaatsen filterinstallatie berekend. Volgens Joost van Parreeren wordt dit meetinstrument ook veel gebruikt voor het monitoren van pompslijtage of het detecteren van dichtslibbende leidingen. Een andere toepassing van de ultrasoontechniek is reiniging. Variclean heeft zich gespecialiseerd in deze zeer efficiënte methode. Met een frequentie van 25–45 kHz worden geluidsgolven door een reinigingsvloeistof gestuurd. Hierdoor ontstaan er zogenoemde cavitatiebelletjes die uiteindelijk imploderen. Dit resulteert in een reiniging tot diep in de poriën van het materiaal, zonder te krassen, te borstelen of schrapen. De onderdelen beschadigen dus niet. Overal waar de vloeistof komt, wordt gereinigd. De benodigde apparatuur loopt uiteen van een compact tafelmodel dompelbad tot complete reinigingsstraten. Albert Dekker noemt temperatuur, reinigingsmiddel en tijd als de belangrijkste parameters die van invloed zijn op het resultaat. Ultrasoon reinigen is een eenvoudig beheersbaar proces, niet arbeidsintensief en relatief snel.
Nieuwe mogelijkheden
Spoelen met een oplossing van Veclean LowCOD is een heel andere manier van reinigen. Mourik Services moest een 25 m3 grote tank van een smeeroliesysteem ontdoen van olieresten. Samen met Vecom Industrial Services werd besloten om de tank ditmaal chemisch te reinigen. Een waterige oplossing van Veclean LowCOD werd in de tank gebracht en daarna weer afgezogen. Doordat de emulsie bij een bepaalde temperatuur na enkele uren splitst in een water- en een oliedeel, blijft er slechts 5% oliehoudend afval over.
G. van den Berg en M. Sijbrandij zijn enthousiast. Met minder mensen is onder betere ARBO-omstandig-heden binnen 38 uur een beter reinigingsresultaat bereikt dan handmatig reinigen met een hogedrukspuit. John Rammeloo van Maintenance Partners stond aan de wieg van de ontwikkeling van Gemex. Dit is een semi-automatische riemenspanner die in enkele minuten een aandrijfriem vervangt, uitlijnt en op spanning brengt. Dit verhoogt de productiviteit van onderhoudstechnici met 85%. Gemex onderhoudt de aandrijfriemen tijdens productie en kan de levensduur van een installatie tot vier keer verlengen. Door een sterk verminderd energieverbruik heeft de installatie zich binnen een jaar terugverdiend. De spanner kan onder andere worden toegepast bij airconditionings, ventilatoren en pompen. Wim Schelfaut was betrokken bij een ander technisch hoogstandje: een reparatie aan een Demag Delaval zuurstofcompressor. Een uitgebrand gedeelte werd hersteld door het inlassen van een nieuw deel in de compressor casing.
Preventie
Reparaties kunnen tot een minimum worden beperkt. Mark Kootwijk vertelt dat James Walker onder de noemer ‘zero emission’ een hele range producten en mechanische afdichtingen levert om elke lekkage aan te pakken. Het Supagraf Premier afdichtingprogramma is daarvoor getest volgens de laatste regels van ’s werelds grootste raffinaderijen. Ongelijke boutkracht is de oorzaak van 85% van alle lekkages. Dit kan voorkomen worden met het Rotabolt-systeem, een bout waarin een krachtindicator is ingebouwd. Doordat alle bouten dezelfde kracht aannemen, dichten de oppervlakken perfect af. Via het LDAR (Leak Detection And Repair) concept kunnen emissiebronnen worden opgespoord, in kaart gebracht, gemeten en gerepareerd.
Inlichtingen
Flexim Instruments Benelux
010-522 26 46;
www.flexim-instruments.nl
Holmatro
0162-58 92 00; www.holmatro.com
James Walker Benelux
0186-63 31 11; www.jameswalker.biz
Maintenance Partners
www.mpartners.be
MAVOM Chemical Solutions
0172-43 63 61; www.mavom.nl
Van Meeuwen Smeerbeheer
0294-49 44 94; www.vanmeeuwen.com
Mourik Services, locatie IJmond
0251-22 93 19; www.mourik.com
PCA Mobile
0572-34 66 55; www.pcamobile.com
Variclean Benelux
0228-32 57 07; www.variclean.nl
Vecom Industrial Services
010-593 02 99; www.vecom.nl
|